Jakin-min

Jacques Derrida filosofo frantziarrak “farmacón”aren metafora baliatzen du sustantzia edo objektu baten izaera anizkoitza azaltzeko. Derridaren esanetan farmako baten eragin positiboa edo negatiboa, hau da ,droga izatea edo sendagai izatea, pozoi edo erremedio izaera ez dago sustantziaren propietateen menpe soilik. Erabilerak berak ere izaeran dezake eragina. Zenbaitetan hartzen den farmako kopurua izan daiteke erabakigarri edo hartzeko era bera. Hartzailea sustantzia hori erabiltzera ohituta dagoen ere izan daiteke mugarri beste batzuetan. Baina baliteke zoriaren kontu huts bat ere izatea Elementu edo sustantzia bera, bereaz, onuragarri bezain kaltegarri izan daiteke. Inteligentzia Artifizialak ere horrelako joko bikoitz bat izkutatzenduela esango nuke nik. Alde batetik eskaintzen dizkigun onurak izugarriak izan daitezke. Gure behar izanetara moldatzen eta doitzen diren proposamenak egiteko gai izango da gugandik etengabean hartzen duen informazioa egoki kudeatuz. Gure beharrizanak a...

Gizateriak hondamendiz hondamendi egin izan du aurrera. Gure espeziearen egokitzeko eta berritzeko gaitasunak mugarri izan dira bizi iraupenean. Belaunaldi eta aro desberdinetan sinistu izan dugu gizon-emakumeon bukaera gertu zegoela. Errealitatea, ordea, bestelakoa izan da; asko eta askoren ustez inoiz baino hobeto eta erosoago bizi baikara. Onartu beharra dago Orekes eta Conwayek esaten duten moduan, iraganean ingurumenean sortutako aldaketak tokian tokikoak ziren eta gehienetan itzulgarriak. Orain, baina, gizakiaren eragina globala da eta aldaketa erradikalak eragiten ari gara bizi garen planetan(1). Gaur egun, inork gutxik jartzen du zalantzak aldaketa nabarmenak pairatu behar izango dituguna epe labur edo ertainean. Zenbaitek geoingenieritza, hau da, planeta mailako eragina izango luketen eskala handiko ingeniaritza-proiektuak izan daitezkeela soluzio baieztatzen dute: ozeanoa ongarritzetik espazioan eguzki-izpiak blokeatuko dituzten panelak jartzerainoko proiektuak proposatu iza...

Landon Winnerrek “Do Artifacts Have Pilotics?” 1983an argitaratutako artikuluan baieztatu zuen gailu teknikoek ezaugarri politikoak zituztela. Baieztapen hau guztiz zentzu gabekoa dela esatea guztiz onargarria izan daiteke lehenbiziko begira soil bat egingo bagenio, bederen. Gizakiok gara subjektu politikoak eta bizigabeko gailuek ezin dute politikan eragin. Baina baieztapenaren esanahian apur bat sakonduz gero esaldiak egia borobila esaten duela onartzea ukaezina da. Winnerrek sortzez politikarekin guztiz lotutako teknologia mota bi aipatzen ditu. Lehenengoak malguak. Talde honetan gailu edo teknologiak horiek diseinatzekoan hartutako erabakiek ondorio politiko zehatz batzuk eragin ditzakete. Esaterako, Mendate bat ekiditeko tunel bat egitea erabakitzen da. Tunelak berez ez du eragin politikorik baina tunela egitearen ondorioz aurrerantzean ez da garraiobiderik pasatuko mendatetik eta bertan zeuden jatetxe eta negozioek ez dute bezerorik izango. Tunelak izan du eragin politiko bat in...

Bruno Latour 1947an jaiotako antropologo eta soziologo frantsesa da. Zientzia, teknologia eta gizarte gaietan aditua da bera. 2015ean “Face à Gaïa: Huit conférences sur le nouveau régime climatique” argitartu zuen; gaztelaniaz, Buenos Airesen Siglo XXI argitaletxeak 2017an “Cara a cara con el planeta. Una nueva mirada sobre el cambio climático alejada de las posiciones apocalípticas” izenburuarekin argitaratua. Gaztelaniako argitalpeneko 51. orrialdean “El fin de la naturaleza” edo “naturaren bukaera” esamoldea aipatzen du. Lantxo honetan esaera horren esanahia edo zeri egiten dion erreferentzia azaldu nahi dut. Argia da azken mendeetan gizakiok gure ingurumenean eragin ditugun aldaketak nabarmenak izan direla. Gizakia gizaki denetik eraldatu izan dugu gure ingurunea: naturatik hartu izan ditugu baliabideak eta sorturako hondakinak ere naturara izuri ditugu; lurzorua eraldatu dugu gure beharrizanak asetzeko eraikinak zein azpiegiturak egiteko; ongarri kimikoak eta txertaketak erabili...

Dahlem-en, 1915eko maiatzaren 2an Senar maitea: Atzo arratsaldean zurekin izandako elkarrizketaren ostean gutun hau idaztea baino beste aterabiderik ez dudala erabaki dut. Penaz eta bihotz minez bada ere uste dut nire jarrera eta jokabidea guztiz zilegi eta justifikatuak direla, zuk ulertu eta onartu nahi izango ez badituzu ere. Hasteko, dagoeneko behin baino gehiagotan aipatu dizudan moduan, zure ikerketa zientifikoek hartu duten bidea deitoratu nahi dut. Oso harro nengoen, duela 10 bat urte, amoniakoa sintetizatzeko aurkitu zenuen bidearekin. Asmakuntza hartan alde ilunen bat ikusten banuen ere, lehergaiak egiteko balia zitekeelako, orokorrean gizateriarentzat oso onuragarria izango zen aurkikuntza egin zenuen. Amoniakoren sintesiaren bidez ongarri sintetikoak ekoiztea ahalbideratu zuen zure ekarpenak. Harrezkero, elikagaien ekoizpenak nabarmen egin du gora. Eta hori ez bakarrik Europako herrialdeetan, asmakuntzaren onura planeta osoan nabaritu izan da. Esan bezala harro nengoen ...